بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

محمد عزتی

درباره

ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: نامعلوم

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۸ مرداد ۱۳۵۸
محل: استان کرمانشاه، ايران، زندان مرکزی (دیزل‌آباد)، کرمانشاه
نحوه کشته‌شدن: تيرباران
اتهامات: شرکت در درگیری با برادران پاسدار و بسیجی

ملاحظات

خبر اعدام آقای محمد عزتی، فرزند عباس، همراه با ١٠ نفر دیگر در روزنامه کیهان به تاریخ ٢٨ مرداد ١٣٥٨ منتشر شد. اطلاعات تکمیلی توسط بنیاد برومند از کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، کتاب "ایام انزوا" نوشته آیت‌الله خلخالی، روزنامه کیهان (١ شهریور ١٣٥٨ و ٣ مهر ١٣٥٨)، مقاله "مرگ صادق خلخالی" نوشته منصور بلوری (سایت اخبار روز، ٩ آذر ١٣٨٢) و پرونده "قتل در میکونوس،" چاپ مرکز اسناد حقوق بشر ایران، اتخاذ شده است.

اعدام آقای عزتی از موج اعدامهایی بود که برای مبارزه با "ضد انقلاب" در منطقه کردستان صورت گرفت. درپی مذاکرات حزب دمکرات کردستان ايران و مهدی بازرگان نخست وزير دولت موقت، درگیریهایی شدید و گاه مسلحانه بین سپاه پاسداران و پیشمرگان (قوای مسلح حزب دمکرات کردستان) به خصوص در شهرهای سنندج (استان کردستان) و پاوه (استان کرمانشاه) رخ داد که به اختلافات بالاگیرنده بین دولت مرکزی شیعه و منطقه عمدتاً سنی‌نشین کردستان در مورد حقوق و نقش اقلیتها در تدوین قانون اساسی، تعیین مذهب شیعه به عنوان دین رسمی کشور، و مخصوصا مساله خودمختاری این ناحیه مربوط می‌شد.

به دنبال این درگیریها که به تلفاتی چند منجر شدند، آیت الله خمینی در فرمان ٢٧ مرداد ١٣٥٨ به نیروهای نظامی و انتظامی دستور داد "به سوی پاوه رفته و غائله را ختم کنند..." در همان فرمان، وی برای تشویق به شدت عمل، قوای انتظامی را تهدید کرد که "اگر با توپها و تانکها و قوای مجهز با ٢٤ ساعت دیگر حرکت به سوی پاوه نشود، من همه را مسئول می‌دانم... و در صورتی که تخلف از این دستور نمایند، با آنان عمل انقلابی می‌کنم". روز ٢٨ مرداد، آیت الله خمینی حزب دمکرات کردستان را "غیر رسمی و غیر قانونی" اعلام کرد و آن را "حزب شیطان" خواند. وی اشاره کرد که برخی از این "مخالفان اسلام" با جمهوری اسلامی مخالفت کرده و رفراندم ١٢ فروردین ١٣٥٨ را تحریم کردند.

به دستورخمینی، آیت الله صادق خلخالی عازم غرب ایران شد و در مصاحبه‌ای با خبر نگار روزنامه اطلاعات اظهار داشت: "من به تمام مناطق کردستان سر خواهم زد و... تمام کسانی که در این توطئه خونین دست داشته‌اند را دستگیر و به سزای اعمالشان خواهم رساند." بر اساس گزارش منصور بلوری، حداقل ٥٨ شهروند کرد ظرف ١٠ روز توسط حجت الاسلام صادق خلخالی اعدام شدند. اعدامهای دسته جمعی و نبرد سخت مسلحانه تا ماه‌ها در منطقه ادامه داشت.

دستگیری و بازداشت

اطلاعی در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت این متهم در دست نیست. متهمان توسط پاسداران دستگیر شده بودند. این که آیا آنها قبل از اعدام با خانواده‌شان ملاقاتی داشتند یا نه دانسته نیست. حاکم شرع کرمانشاه در گفتگویی که در روز ١ شهریور ١٣٥٨ منتشر شد، شایعه شکنجه و آزار و اذیت زندانیان را رد کرد و خانواده‌ها را از تلاش برای دیدن آنها منع نمود و گفت: "از خانواده‌ها درخواست می‌کنم که مواظب رفتار و اعمال غیرانقلابی فرزندان خود باشند و این همه در تعقیب زندانیان و بازداشت‌شدگان نیایند و اجازه دهند دادگاه انقلابی کار خود را انجام دهد."

دادگاه

در گزارش اعدام، اشاره‌ای به تشکیل دادگاه نشده و تنها بازجویی و شهادت شهود ذکر شده است. حاکم شرع کرمانشاه در مصاحبه‌ای با روزنامه کیهان (١ شهریور ١٣٥٨) "شایعاتی در مورد اعدام بدون محاکمه چپی‌ها" را تکذیب کرد. او در گفتگوی دیگری درباره اعدامهای اخیر در منطقه اظهار داشت: "در جریان این محاکمات نیز کمال دقت در بررسی و تحقیق شده به هیچ وجه از موازین اسلامی خارج نشدیم زیرا دادگاه صرف نظر از آنان، که در مقابل خلق مسئول می‌داند و در پیشگاه خداوند مسئول است... باید قبول کرد که دادگاه ویژگی زمان جنگ را داشته است و اعترف صریح متهمان، امارات و شهادت شهود جرم مسلم و احراز و حکم بر اساس موازین شرعی صادر و اجرا شده است." وی افزود: "برخی جراید که از واقعیت مساله اطلاعی ندارند لبه تیز حملات خود را متوجه دادگاه انقلاب اسلامی کرده... قطعا هدف از این سمپاشیها استفاده‌های سوء برای پیشبرد برنامه‌های ضد انقلابی است" (کیهان، ٣ مهر ١٣٥٨).

اتهامات

در گزارش روزنامه کیهان، از ١١ نفر متهم به عنوان "مهاجمین به پاوه" یاد شده است. اطلاع دیگری درباره اتهام علیه آقای عزتی در دست نیست.

مدارک و شواهد

در گزارش این اعدام نشانی از مدارک ارائه شده علیه متهم نیست.

دفاعیات

از دفاعیات متهم اطلاعی در دست نیست.

حکم

آقای محمد عزتی و ١٠ نفر دیگر به عنوان "مفسد فی الارض و محارب با خدا و رسول خدا" به اعدام محکوم شدند. آنها ساعت ٢ و ٤٠ دقیقه بامداد ٢٨ مرداد ١٣٥٨ زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شدند.

تصحیح و یا تکمیل کنید