بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

غلامرضا (مظفر) شهسواری‌پور

درباره

سن: ۴۶
ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: متاهل

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۶۹
محل: زندان مرکزی (عادل آباد)، شيراز، استان فارس، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: قاچاق مواد مخدر
سن در زمان ارتکاب جرم: ۴۲

ملاحظات

تنها بر اساس اعتراف کذب یک متهم تحت بازجویی، به مدت چهار سال در حبس بود و سرانجام اعدام شد.  

اطلاعات در خصوص اعدام آقای غلامرضا (مظفر) شهسواری‌پور فرزند ماه‌طلعت و حاج اسمعیل به همراه ۱۴ نفر از طریق فرم الکترونیکی ارسالی به بنیاد عبدالرحمن برومند در تاریخ ۱ آبان ۱۳۹۱، مصاحبه‌های بنیاد عبدالرحمن برومند با فرزندان ایشان (رضا و هما) و همچنین مدارک ارسالی از جمله گواهی فوت بدست آمده است.

آقای غلامرضا شهسواری‌پور با نام مستعار مظفر، در تاریخ ۸ اردیبهشت سال ۱۳۲۳ در شهرستان سیرجان استان کرمان در خانواده‌ای عشایر به دنیا آمد. ایشان سواد مکتبی داشت، اهل مطالعه بود و خطی خوش داشت. شغل او کشاورزی و دامداری و همچنین رانندگی کامیون بود. آقای شهسواری‌پور متاهل و دارای ۳ فرزند بود. فرزندانش، او را پدری مهربان، خیّر، خودساخته، امیدوار، پرتلاش و خوش‌پوش معرفی می‌کنند. ایشان فردی مذهبی بود و به مخالفت با حکومت جمهوری اسلامی معروف بود.

پرونده آقای شهسواری‌پور به «قاچاق مواد مخدر» ارتباط داشت.

دستگیری و بازداشت

در دی ماه سال ۱۳۶۵، ماموران کمیته خلیلی شیراز (مرکز مبارزه با معتادان و مفاسد اجتماعی) به همراه ماموران مبارزه با مواد مخدر سیرجان آقای شهسواری‌پور را در منزلش در سیرجان دستگیر و به کمیته خلیلی شیراز منتقل کردند. بنابه اظهار مصاحبه شوندگان، در حوالی ساعت ۱۰ شب، حدود ۸ نفر از ماموران کمیته خلیلی شیراز از روی دیوار به منزل آقای شهسواری‌پورهجوم آوردند و بدون ارائه حکم بازداشت، او را در حضور اعضای خانواده‌اش با ضرب و شتم دستگیر کردند. ماموران در بازرسی از منزل آقای شهسواری‌پور، بسیاری از اموال و وسایل خانه -از جمله آلبوم عکسهای خانوادگی- را نیز با خود بردند.

آقای شهسواری‌پور به مدت هفت ماه در کمیته خلیلی شیراز تحت بازجویی قرار گرفت. در این مدت شدیدا تحت شکنجه -شامل شلاق زدن بر کف پا، ضرب و شتم شدید و فحاشی- بود و از حق تماس و ملاقات با خانواده محروم بود. در تمامی مراحل رسیدگی به پرونده، آقای شهسواری‌پور به وکیل دسترسی نداشت.

اولین ملاقات آقای شهسواری‌پور با خانواده‌اش، هفت ماه پس از دستگیری و در حیاط دادگاه انجام شد. او در این ملاقات در خصوص علت دستگیری و اتفاقاتی که در مدت بازداشت در کمیته خلیلی برایش افتاده بود، با خانواده‌اش صحبت کرد و آثار شکنجه‌ها بر بدنش را به آنها نشان داد. پس از جلسه دادگاه، آقای شهسواری‌پور به زندان عادل آباد شیراز منتقل و تا زمان اجرای حکم، به مدت حدود چهار سال در آنجا نگهداری شد. در این مدت خانواده آقای شهسواری‌پور –همسر و سه فرزند خردسالش- مجبور بودند به خاطر ملاقات با ایشان، مسیر ۳۷۷ کیلومتری بین سیرجان تا شیراز را هر هفته طی کنند. آخرین ملاقات او با خانواده‌اش، حدود یک هفته پیش از اجرای حکم بود، در حالی‌که هیچ کس نمی‌دانست که این ملاقات آخر خواهد بود.

آقای شهسواری‌پور به مدت هفت ماه در کمیته خلیلی شیراز تحت بازجویی قرار گرفت. در این مدت شدیدا تحت شکنجه بود و از حق تماس و ملاقات با خانواده و دسترسی به وکیل محروم بود.

پیش از اجرای حکم، آقای شهسواری‌پور به مدت ۱۵ روز در بند اندرزگاه ندامتگاه زندان عادل آباد شیراز نگهداری شد. این در حالی است که انتقال به اندرزگاه باید در ساعات پایانی منجر به اجرای حکم انجام شود و نگهداری افراد در این مکان برای مدت طولانی بسیار عذاب‌آور و آزاردهنده است و نوعی شکنجه محسوب می‌شود.

بنا بر اطلاعات موجود، ۲ ماه پیش از دستگیری آقای شهسواری‌پور، ماموران به منزل ایشان رفته بودند، اما از آنجا که‌ آقای شهسواری‌پور در آن زمان در منزل نبود، موفق به دستگیری او نشدند. پس از آن به پیشنهاد افراد خانواده، آقای شهسواری‌پور مدتی به منزلش بازنگشت. اما بعد از ۲ ماه، با اعتقاد به اینکه کار خلافی مرتکب نشده، به منزل برگشت و مدت کوتاهی بعد از آن نیز بازداشت شد.

دادگاه

شعبه ششم دادیاری دادگاه شیراز به اتهامات آقای شهسواری‌پور رسیدگی کرد. پس از گذشت حدود هفت ماه از دستگیری آقای شهسواری‌پور، پرونده ایشان تکمیل و به حاکم شرع مستقر در دادگاه انقلاب شیراز ارسال شد و حاکم شرع در یک جلسه او را محاکمه کرد. درباره تاریخ دقیق این جلسه و جزئیات این محاکمه اطلاعی در دست نیست.

آقای شهسواری‌پور در تنها جلسه محاکمه خود، آثار شکنجه روی بدنش را به قاضی دادگاه نشان داده بود، اما قاضی هیچ توجهی نکرد.

بنا بر اظهار مصاحبه شوندگان، آقای شهسواری‌پور در تنها جلسه محاکمه خود، آثار شکنجه روی بدنش را به قاضی دادگاه نشان داده بود، اما قاضی هیچ توجهی نکرد.

اتهامات

اتهام مطرح شده علیه آقای شهسواری‌پور «قاچاق مواد مخدر» عنوان شد. 

در شرایطی که حداقل تضمین‌های دادرسی رعایت نمی شود و متهمان از یک محاکمه منصفانه محرومند، صحت جرایمی که به آنها نسبت داده می شود مسلم و قطعی نیست. سازمان‌های بین المللی حقوق بشر به گزارش‌هایی اشاره می کنند مبنی بر اینکه مقامات جمهوری اسلامی ایران، در برخی موارد اتهامات کاذبی از قبیل قاچاق مواد مخدر یا ارتکاب جرائم عمومی و جنسی را به مخالفان خود (از جمله فعالان سیاسی، مدنی، صنفی و یا اقلیت‌های قومی و مذهبی) نسبت داده و آنان را همراه با محکومان عادی دیگر اعدام می کنند. بر اساس روند قضایی نامتناسب با معیارهای بین المللی، هزاران نفر از متهمان به قاچاق مواد مخدر به اعدام محکوم شده اند. بسیاری از آنها بر مبنای قانون سال ۱۳۶۸ اعدام شده‌اند که مجازات مرگ برای قاچاقچیانی که مقدار معینی مواد مخدر در اختیار داشتند (۵ کیلوگرم حشیش یا تریاک، بیش از ۳۰ گرم هروئین، کودئین یا متادون) را بطور اجباری اعمال می‌کرد. شمار افرادی که بر اساس اتهامات کاذب به اعدام محکوم شده اند معلوم نیست.

مدارک و شواهد

اعترافات فردی که به اتهام قاچاق مواد مخدر دستگیر شده بود علیه آقای شهسواری‌پور و ۱۴ نفر دیگر، به عنوان مدرک علیه ایشان استفاده شد. بنابر اطلاعات موجود، این فرد در بازجویی‌های اولیه، با این تصور که با داشتن شریک جرم در پرونده، مجازات کمتری برای او صادر خواهد شد، افرادی را که با آنها خصومت قبلی داشت به عنوان شریک جرم خود معرفی کرده بود.

آقای شهسواری‌پور هیچگونه سابقه کیفری نداشت، به مواد مخدر اعتیاد نداشت و هیچ مواد مخدری نیز از منزل ایشان کشف نشده بود.

بنا به اظهار مصاحبه شونده، در تنها جلسه رسیدگی به اتهامات آقای شهسواری‌پور، حاکم شرع به ایشان گفته بود: «گزارشهای زیادی علیه شما در پرونده وجود دارد و حتی اگر اعترافی هم علیه شما وجود نداشت، ما طبق این گزارشهایی که علیه شما داریم برای شما تصمیم می‌گیریم». این در حالی است که حاکم شرع هیچ توضیحی در خصوص منابع این گزارشها و محتوای آنها ارائه نداده بود.

دفاعیات

از جزئیات دفاعیات آقای شهسواری‌پور اطلاعی در دست نیست.

بنابر اطلاعات موجود، هیچ مدرکی به غیر از اعتراف فرد دستگیرشده علیه آقای شهسواری‌پور برای اثبات اتهام قاچاق مواد مخدر انتسابی به ایشان وجود نداشت. این در حالی است که آقای شهسواری‌پور هیچگونه سابقه کیفری نداشت، به مواد مخدر اعتیاد نداشت و هیچ مواد مخدری نیز از منزل ایشان کشف نشده بود. حتی فردی که علیه ایشان اعتراف کرده بود، در چندین مرحله به غیرواقعی بودن اعترافاتش اقرار کرد، اما تحت فشار و شکنجه بازجویان مجددا مجبور به اعتراف می‌شد.

فردی که علیه او اعتراف کرده بود، در چندین مرحله به غیرواقعی بودن اعترافاتش اقرار کرد، اما تحت فشار و شکنجه بازجویان مجددا مجبور به اعتراف می‌شد.

نکته قابل توجه دیگر این است که پرونده آقای شهسواری‌پور با نام مستعار ایشان (مظفر) ثبت شده بود و تا آخرین مرحله رسیدگی و اجرای حکم هم به نام اصلی او (غلامرضا) اصلاح نشد و هیچ یک از مقامات قضایی به این مهم توجه نکردند.  

سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر بارها دولت جمهوری اسلامی ایران را به خاطر اعمال سیستماتیک شکنجه‌های شدید و استفاده از سلول‌های انفرادی برای گرفتن اعتراف از زندانیان محکوم کرده ‌و صحت اعترافاتی را که تحت فشار از متهمان گرفته شده است مورد پرسش قرار داده‌اند.

حکم

حاکم شرع مستقر در دادگاه انقلاب شیراز آقای شهسواری‌پور را به اعدام محکوم کرد. این حکم توسط دیوان عالی کشور تأئید شد و بلافاصله به اجرا درآمد. 

آقای غلامرضا شهسواری‌پور به همراه ۱۴ نفر دیگر در تاریخ ۲۲ اردیبهشت سال ۱۳۶۹ در زندان عادل آباد شیراز به دار آویخته شد.

یک روز پیش از اعدام آقای شهسواری‌پور، همسرش به همراه همسر چند تن دیگر از محکومان این پرونده، به منظور پیگیری و دادخواهی به دفتر رهبری در تهران مراجعه کرده بودند، اما پیگیری آنها بی‌نتیجه بود. فرزندان آقای شهسواری‌پور نیز که در زمان اعدام پدرشان خردسال بودند، سالها بعد اقدام به پیگیری پرونده ایشان کردند تا از واقعیت امر و دلیل اعدام پدرشان مطلع شوند. اما مقامات قضایی عنوان کردند که چون پرونده‌های دادگستری پس از ۲۵ سال معدوم می‌شوند، دیگر امکان دسترسی به پرونده‌ها وجود ندارد.

در هنگام شستشوی جنازه، آثار شکنجه همچنان بر روی کمر و پای آقای شهسواری‌پور قابل مشاهده بود.

مقامات زندان هیچ اطلاعی از قطعیت یافتن حکم صادر شده و زمان اجرای حکم اعدام به آقای شهسواری‌پور یا خانواده‌اش نداده بودند. پس از اجرای حکم به خانواده اطلاع داده شد که برای تحویل گرفتن جسد به زندان عادل آباد شیراز مراجعه کنند. خانواده آقای شهسواری‌پور جسد ایشان و ۴ اعدامی دیگر را تحویل گرفتند با وانت به سیرجان منتقل کرده و در آنجا به خاک سپردند. به گفته مصاحبه شوندگان، در هنگام شستشوی جنازه، آثار شکنجه همچنان بر روی کمر و پای آقای شهسواری‌پور قابل مشاهده بود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

*  آقایان رحمت‌الله اسکندرزاده، محمدعلی اسماعیلی بلوردی، علی‌باز اسکندری‌نسب و حبیب‌الله کیوان از جمله افرادی بودند که به همراه آقای  شهسواری‌پور اعدام شدند. از مشخصات سایر افرادی که همراه آقای شهسواری‌پور اعدام شدند، اطلاعی در دست نیست.

تصحیح و یا تکمیل کنید