بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

حبیب‌الله کیوان

درباره

سن: ۳۵
ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: متاهل

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۶۹
محل: زندان مرکزی (عادل آباد)، شيراز، استان فارس، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: جرايم مرتبط با مواد مخدر
سن در زمان ارتکاب جرم: ۳۱

ملاحظات

در ملاقاتها به خانواده‌اش گفته بود: «من هیچ گناهی نکردم که مستحق اعدام باشم. من آزاد خواهم شد».

خبر و اطلاعات در خصوص اعدام آقای حبیب‌الله کیوان فرزند خاتون و اسدالله به همراه ۱۴ نفر دیگر* از طریق مصاحبه‌های بنیاد عبدالرحمن برومند با یکی از آشنایان او در تاریخ‌های ۴ تیر و ۱۹ مهر ۱۳۹۷ بدست آمده است.

آقای کیوان متولد سال ۱۳۳۴ در شهر سیرجان استان کرمان بود. سواد ابتدایی داشت و در دکه‌ای در کنار جاده مواد غذایی می‌فروخت. آقای کیوان متأهل بود و چهارمین فرزند آنها زمانی که آقای کیوان در زندان بود به دنیا آمد. به گفته نزدیکانش او فردی بسیار خوش‌اخلاق و مردم‌دار بود.

پرونده آقای کیوان به جرایم مرتبط با مواد مخدر در سال ۱۳۶۵ در شهر سیرجان ارتباط داشت.

چهارمین فرزند آقای کیوان زمانی که او در زندان بود به دنیا آمد.

دستگیری و بازداشت

در آبان ماه سال ۱۳۶۵، ماموران کمیته خلیلی شیراز (مرکز مبارزه با معتادان و مفاسد اجتماعی) آقای کیوان را در منزلش در سیرجان دستگیر و به کمیته خلیلی شیراز منتقل کردند. صبح روز دستگیری، آقای کیوان در حال صرف صبحانه با خانواده‌اش بود که ۲ مامور کمیته خلیلی بدون ارائه حکم بازداشت، به درب منزل آنها مراجعه کرده و او را دستبند زده و سوار بر ماشین کردند و با خود بردند، در حالی‌که حتی به او اجازه تعویض لباس ندادند.

پس از مدتی آقای کیوان به زندان عادل‌آباد شیراز انتقال داده شد. آقای کیوان در زندان عادل‌آباد برای تامین مخارج‌اش کار می‌کرد و چندین بار به او مرخصی یک روزه اعطا شد.

آقای کیوان در دوران بازداشت امکان ملاقات با خانواده‌اش را داشت. هرچند خانواده آقای کیوان مجبور بودند به خاطر ملاقات با ایشان، مسیر ۳۷۷ کیلومتری بین سیرجان تا شیراز را هر هفته طی کنند. از آنجا که همسر آقای کیوان از نظر اقتصادی بسیار در مضیقه بود و حتی کرایه رفت و برگشت تا زندان شیراز را نداشت، با فروش وسایل خانه هزینه‌های این سفرها را فراهم می‌کرد.

آقای کیوان در مدت ۴ سال که در بازداشت به سر برد، تحصیلات خود را ادامه داد.

آقای کیوان در حال صرف صبحانه با خانواده‌اش بود که دستگیر شد، در حالی‌ که حتی به او اجازه تعویض لباس ندادند.

دادگاه

از تعداد و تاریخ جلسات دادگاه رسیدگی به اتهامات آقای کیوان اطلاعی در دست نیست. آخرین جلسه رسیدگی به اتهامات آقای کیوان در سال ۱۳۶۸ برگزار شد.

اتهامات

اتهام آقای کیوان «قاچاق مواد مخدر همراه با حمل اسلحه» عنوان شد.

در شرایطی که حداقل تضمین‌های دادرسی رعایت نمی شود و متهمان از محاکمه‌ی منصفانه محرومند، صحت جرایمی که به آنها نسبت داده می شود مسلم و قطعی نیست. هر سال صدها نفر در دادگاه‌های ایران به اعدام محکوم می‌شوند، اما شمار افرادی که بر اساس اینگونه اتهامات کاذب به اعدام محکوم شده‌اند معلوم نیست.

اعترافات متهم ردیف اول پرونده علیه آقای کیوان، تنها مدرک استفاده شده علیه او بود.

مدارک و شواهد

بر اساس اظهارات مصاحبه شونده، «اعترافات متهم ردیف اول پرونده علیه آقای کیوان»، به عنوان تنها مدرک علیه ایشان استفاده شد.

دفاعیات

آقای کیوان هرگز اتهام قاچاق مواد مخدر را نپذیرفت و تنها به نقش خود در همکاری با متهم ردیف اول پرونده در دفن مواد مخدر در زمین مقابل منزلش اقرار کرده بود. بنابر اظهار مصاحبه شونده، آقای کیوان در دوران بازداشت هرگز فکر نمی‌کرد که اعدام شود و در ملاقاتها به خانواده‌اش گفته بود: «من هیچ گناهی نکردم که مستحق اعدام باشم. من آزاد خواهم شد، حالا چه ده سال، چه ۱۵ سال دیگر، [نهایتا] آزاد خواهم شد».

بنابر اطلاعات موجود، عصر روز پیش از دستگیری، یکی از دوستان آقای کیوان از او خواسته بود که در پنهان کردن مقداری مواد مخدر به او کمک کند. آقای کیوان نیز در دفن کردن این مواد در زمین خالی مقابل منزلش همکاری کرده بود. صبح روز بعد، دوست آقای کیوان دستگیر شد و بر اساس اعتراف او، ماموران آقای کیوان را نیز دستگیر کردند. عنوان اتهامی آقای کیوان تا سالهای اولیه بازداشت، «همکاری» و «مشارکت» در نگهداری مواد مخدر بود. شرایط بازداشت آقای کیوان در سالهای اولیه -شامل اعطای مرخصی به او و امکان اشتغال در زندان عادل‌آباد- نشاندهنده سبک بودن اتهام آقای کیوان است.

در آخرین جلسه دادگاه که حدود ۳ سال بعد از دستگیری آقای کیوان برگزار شد، متهم ردیف اول پرونده اتهام دیگری را به آقای کیوان وارد کرد، بدین مضمون که آقای کیوان در زمان خرید مواد مخدر در بلوچستان همراه او بوده و یک اسلحه هم داشته است. بنابر اظهار مصاحبه شونده، اعترافات متهم ردیف اول پرونده در آخرین جلسه رسیدگی، مبنای صدور حکم نهایی علیه آقای کیوان بود. از جزئیات دفاعیات آقای کیوان در جلسات دادگاه اطلاعی در دست نیست.

آقای کیوان هرگز اتهام قاچاق مواد مخدر را نپذیرفت.

حکم

آقای حبیب‌الله کیوان به همراه ۱۴ نفر دیگر در تاریخ ۲۲ اردیبهشت سال ۱۳۶۹ در زندان عادل‌آباد شیراز به دار آویخته شد.

از مرجع حکم اعدام صادر شده علیه آقای کیوان اطلاعی در دست نیست.

مقامات زندان هیچ اطلاعی از قطعیت یافتن حکم صادر شده و زمان اجرای حکم اعدام به خانواده آقای کیوان ندادند. پس از اجرای حکم به خانواده اطلاع داده شد که برای تحویل گرفتن جسد به زندان عادل آباد شیراز مراجعه کنند. خانواده آقای کیوان جسد ایشان و ۴ اعدامی دیگر را تحویل گرفتند با وانت به سیرجان منتقل کرده و در آنجا به خاک سپردند.

آقای کیوان در زمان اعدام ۳۵ ساله بود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

*  آقایان غلامرضا (مظفر) شهسواری‌پور، محمدعلی اسماعیلی بلوردی، علی‌باز اسکندری نسب و رحمت‌الله اسکندرزاده از جمله افرادی بودند که به همراه آقای کیوان اعدام شدند. از مشخصات سایر افرادی که همراه آقای کیوان اعدام شده بودند، اطلاعی در دست نیست.

تصحیح و یا تکمیل کنید