بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

تورج عزیزی

درباره

سن: ۲۲
ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: نامعلوم

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۶ مرداد ۱۳۹۸
محل: زندان نور، نور، استان مازندران، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: قتل
سن در زمان ارتکاب جرم: ۱۶

ملاحظات

خبر اعدام آقای تورج عزیزی (عزیززاده)، به نقل از دادستان عمومی و انقلاب شهرستان نور در وبسایت‌های ایرنا- خبرگزاری جمهوری اسلامی و هرانا- ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (۶ مرداد ١٣٩٨) منتشر شد. اطلاعات تکمیلی در این باره از صفحه فیس‌بوکی توانا جمع‌آوری شده است.

آقای عزیزی، مجرد و اهل بخش چمستان شهرستان نور در استان مازندران بود.

پرونده وی به قتلی در سال ١٣٩٣ در روستای چمستان در استان مازندران ارتباط دارد. آقای عزیزی در آن زمان شانزده ساله بود.

قوانین بین‌المللی بطور اکید استفاده از مجازات اعدام را برای افرادی که در هنگام ارتکاب جرم زیر۱۸ سال سن بوده‌‌اند ممنوع کرده است. ایران به عنوان یکی از کشورهای عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون حقوق کودک متعهد گشته است که افرادی را که در دوران کودکی مرتکب جرم شده‌‌اند اعدام نکند.   

دستگیری و بازداشت

آقای عزیزی به مدت شش سال در زندان بود. (هرانا) دادستان عمومی و انقلاب شهرستان نور مدت زندان آقای عزیزی را پنج سال عنوان کرد. (ایرنا) اما در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت وی اطلاعی در دست نیست.

دادگاه

دادگاهی در شهرستان نور آقای عزیزی را محاکمه کرد. اما درباره جلسه یا جلسات دادگاه وی اطلاعی در دست نیست.

اتهامات

اتهام آقای عزیزی «قتل» عنوان شد.

یک منبع مطلع درباره اتهام قتل آقای عزیزی گفت: «او ۶ سال پیش در سن ١۶ سالگی طی یک نزاع یک جوان ١٩ ساله را به قتل رسانده بود.» (هرانا) خبرگزاری ایرنا سن آقای عزیزی را در زمان وقوع جرم ١٨ ساله اعلام کرده است.

در شرایطی که حداقل تضمین‌های دادرسی رعایت نمی شود و متهمان از یک محاکمه منصفانه محرومند، صحت جرایمی که به آنها نسبت داده می شود مسلم و قطعی نیست. سازمان‌های بین المللی حقوق بشر به گزارش‌هایی اشاره می کنند مبنی بر اینکه مقامات جمهوری اسلامی ایران، در برخی موارد اتهامات کاذبی از قبیل قاچاق مواد مخدر یا ارتکاب جرائم عمومی و جنسی را به مخالفان خود (از جمله فعالان سیاسی، مدنی، صنفی و یا اقلیت‌های قومی و مذهبی) نسبت داده و آنان را همراه با محکومان عادی دیگر اعدام می کنند. هر سال صدها نفر در دادگاه‌های ایران به اعدام محکوم می‌شوند اما شمار افرادی که بر اساس اینگونه اتهامات کاذب به اعدام محکوم شده‌اند معلوم نیست.

مدارک و شواهد

در گزارش این اعدام نشانی از مدارک ارائه شده علیه آقای عزیزی نیست.

دفاعیات

آقای عزیزی در زمان وقوع جرم ١۶ ساله بود. حرف‌های دادستان عمومی و انقلاب شهرستان نور سن وی را در زمان وقوع جرم ١٨ سال عنوان کرده است که این حرف مورد شک و تردید بعضی از رسانه‌هاست. (هرانا) از دفاعیات وی اطلاعی در دست نیست.

خلاصه‌ای از ایرادهای حقوقی دادرسی آقای تورج عزیزی

بر اساس برخی گزارشات تورج عزیزی به هنگام ارتکاب قتل شانزده ساله بوده است. گرچه سن مسئولیت کیفری در حقوق ایران سن بلوغ است و تورج به هنگام قتل بالغ بوده است اما با تغییر قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۲ امکان رهایی نوجوانان کمتر از ۱۸  سال از مجازات اعدام پیش‌بینی شد. بر اساس ماده ۹۱ این قانون: «در جرائم موجب حد يا قصاص هرگاه افراد بالغ كمتر از هجده سال، ماهيت جرم انجام‌شده و يا حرمت آن را درک نکنند و يا در رشد و کمال عقل آنان شبهه وجود داشته باشد، حسب مورد با توجه به سن آنها به مجازات‌های پيش‌بينی شده در اين فصل محکوم می‌شوند. دادگاه برای تشخيص رشد و کمال عقل می‌تواند نظر پزشکی قانونی را استعلام يا از هر طريق ديگر که مقتضی بداند، استفاده کند.» در این پرونده مقامات قضایی مربوطه ظاهرا اعتقادی به اینکه تورج عزیزی در زمان قتل از لحاظ عقلی بالغ نبوده است نداشته‌اند اما می‌توان گفت عموما فردی در ۱۶ سالگی به سختی بتواند ماهیت عمل خود را همانند بزرگسالان درک کند. در مورد نحوه تشخیص رشد عقلی در دادگاه‌های ایران رویه واحدی وجود ندارد اما عموما دادگاه‌ها رفتارهای متهم به هنگام قتل و پس از آن را ملاک قرار می‌دهند. فقدان رویه واحد و استفاده نکردن از ظرفیت‌های پزشکی و روانشناسی باعث شده است بر برخی پرونده‌ها متهم زیر ۱۸ سال فاقد رشد عقلی دانسته و در برخی پرونده‌های مشابه متهم دارای رشد عقلی و مستحق اعدام شناخته شود. از طرف دیگر بر اساس ماده ۳۷ کنوانسیون حقوق کودک، که ایران در سال ۱۳۷۲ به آن پیوسته است،  صدور حکم اعدام برای افرادی که در زمان ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشته‌اند، ممنوع است. به موجب بند پنجم ماده ۶ میثاق حقوق مدنی ـ سیاسی نیز، صدور حکم اعدام برای افراد کمتر از ۱۸ سال جایز نیست. اگرچه دولت ایران هر دو این کنوانسیون‌ها را به صورت مشروط پذیرفته است، اما به هرحال اقدام بر خلاف آن نوعی نقض تعدات و مقررات  بین‌المللی است.

حکم

دادگاهی در شهرستان نور آقای تورج عزیزی را به اعدام محکوم کرد.

آقای عزیزی در روز یکشنبه ۶ مرداد ١٣٩٨ در زندان شهرستان نور به دار آویخته شد. 

تصحیح و یا تکمیل کنید