بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

محمد حسن‌زاده

درباره

سن: ۱۷
ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: مجرد

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۱ خرداد ۱۳۸۷
محل: سنندج، استان کردستان، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: قتل
سن در زمان ارتکاب جرم: ۱۴

ملاحظات

خبر اعدام آقای محمد حسن‌زاده فرزند فیروز به همراه یک نفر دیگر، در سایت کارگزاران (٢٣ خرداد ١٣٨٧) و به نقل از دو بیانیه از زندانیان سیاسی و اجتماعی زندان سنندج، در سایت فعالان حقوق بشر در ایران (٢١ خرداد ١٣٨٧) انتشار یافت. اطلاعات تکمیلی در این باره از سایت خبرنامه امیر کبیر (٢٣ خرداد ١٣٨٧)، سایت اعتماد ملی (٢۴ خرداد، ۴ تیر و ١١ شهریور ١٣٨٧) و سایت ایرانا (٢٨ خرداد ١٣٨٧) جمع‌آوری شده است. او ساکن یک روستا از توابع شهرستان کامیاران بود. بنا به گفته‌ اهالی روستا، خانواده وی آرام بودند و با کسی کاری نداشتند. پرونده او به قتل یک کودک ١٠ ساله در سال ١٣٨۵ ارتباط دارد. به گفته پدر وی، او در زمان وقوع حادثه ١۴ سال و ١١ ماه سن داشت.

سازمان عفو بین الملل به اعتراض به اعدام جوانان زیر ١٨ سال، به اعدام آقای حسن‌زاده نیز اعتراض کرد. هم چنین در اعتراض به اعدام نوجوانان، از جمله آقای حسن‌زاده بیش از هزار نفر از اقشار مختلف جامعه به رئیس قوه قضاییه ایران نامه‌ای نوشته‌اند.

قوانین بین‌المللی بطور اکید استفاده از مجازات اعدام را برای افرادی که در هنگام ارتکاب جرم زیر۱۸ سال سن بوده‌‌اند ممنوع کرده است. ایران به عنوان یکی از کشورهای عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون حقوق کودک متعهد گشته است که افرادی را که در دوران کودکی مرتکب جرم شده‌‌اند اعدام نکند.

دستگیری و بازداشت

آقای حسن‌زاده پس از دستگیر به کانون اصلاح و تربیت سنندج انتقال یافت و بیش از دو سال در آنجا زندانی بود (نامه زندانیان در سایت فعالان حقوق بشر در ایران). اما در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت وی اطلاعی در دست نیست.

دادگاه

دادگاه کیفری استان کردستان محاکمه آقای حسن‌زاده را به عهده داشت (کارگزاران). اما درباره جلسه یا جلسات دادگاه وی اطلاعی در دست نیست.

اتهامات

اتهام آقای حسن‌زاده «قتل» عنوان شد. به گفته پدر وی زمانی که پسر و دخترش در باغ مشغول کار بودند، مقتول با چند نفر از دوستانش وارد باغ آنها شدند. دعوا و اختلاف بچه‌گانه‌ای بین آنها شروع شد. در حین درگیری، پسرش با یک چوب دستی به سر مقتول زد که باعث مرگ این پسر ١٠ ساله شد. (اعتماد ملی ۴ تیر)

در شرایطی که حداقل تضمین‌های دادرسی رعایت نمی شود و متهمان از یک محاکمه منصفانه محرومند، صحت جرایمی که به آنها نسبت داده می شود مسلم و قطعی نیست. سازمان‌های بین المللی حقوق بشر به گزارش‌هایی اشاره می کنند مبنی بر اینکه مقامات جمهوری اسلامی ایران، در برخی موارد اتهامات کاذبی از قبیل قاچاق مواد مخدر یا ارتکاب جرائم عمومی و جنسی را به مخالفان خود (از جمله فعالان سیاسی، مدنی، صنفی و یا اقلیت‌های قومی و مذهبی) نسبت داده و آنان را همراه با محکومان عادی دیگر اعدام می کنند. هر سال صدها نفر در دادگاه‌های ایران به اعدام محکوم می‌شوند اما شمار افرادی که بر اساس اینگونه اتهامات کاذب به اعدام محکوم شده‌اند معلوم نیست.

مدارک و شواهد

در گزارش این اعدام نشانی از مدارک ارائه شده علیه آقای حسن‌زاده نیست.

دفاعیات

آقای حسن‌زاده در زمان دستگیری و اعدام به ١٨ سالگی نرسیده بود. هم چنین رسیدگی به جرم او می‌بایست در دادگاه اطفال صورت می‌گرفت.

حکم

دادگاه کیفری استان کردستان آقای محمد حسن زاده را به اعدام محکوم کرد. این حکم مورد تائید دیوان عالی کشور و رئیس قوه قضائیه قرار گرفت و او به همراه یک نفر دیگر در روز سه‌شنبه ٢١ خرداد ماه ١٣٨٧ در محوطه زندان سنندج به دار آویخته شد. خانواده او از اجرای اعدام خبر نداشتند و پدر او یک یا دو روز بعد از اعدام پسرش از اهالی محل خبر اعدام پسرش را شنید. او برای خبر گرفتن به زندان رفت و مسئولین جسد فرزند او را به او تحویل دادند. جسد او را در نزدیکی باغ‌شان در روستای محل زندگی‌شان به خاک سپردند (اعتماد ملی). اجرای اعدام وی اعتراضاتی را در پی داشت. در این رابطه سخنگوی قوه قضاییه ایران تاکید کرد که در جمهوری اسلامی ایران اعدام افراد زیر ١٨ سال وجود ندارد و در باره آقای حسن‌زاده گفت که سن فردی که در هفته پیش قصاص شد، بالاتر از ١٨ سال بود (ایرنا). با اینکه در شناسنامه او سن‌اش در زمان اعدام ١۶ سال و ١١ ماه قید شده است.

تصحیح و یا تکمیل کنید