بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

ح. ن.

درباره

سن: ۴۲
ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: نامعلوم

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲ خرداد ۱۳۹۶
محل: زندان مرکزی (زندان وکيل آباد)، مشهد، استان خراسان/ خراسان رضوی، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: قتل
سن در زمان ارتکاب جرم: ۲۵

ملاحظات

در فقدان مدارک اثبات کننده اتهام انتسابی، با اجرای مراسم «قسامه» محکوم شد

خبر اعدام آقای ح. ن. در روزنامه‌ی خراسان (۴ خرداد ۱۳۹۶) منتشر شد.

پرونده‌ی ایشان به کشته شدن پیرمردی ۷۳ ساله در مشهد در شب هفتم آذرماه سال ۱۳۷۹ ارتباط داشت. رسیدگی به این پرونده و صدور حکم قصاص نفس برای آقای ح. ن. که در زمان دستگیری ۲۵ سال داشت، ۱۷ سال طول کشید.

دستگیری و بازداشت

در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت آقای ح. ن. اطلاعی در دست نیست.

دادگاه

درباره‌ی جلسه یا جلسات دادگاه اطلاعی در دست نیست.

اتهامات

بنابر اطلاعات موجود، اتهام آقای ح. ن. «قتل» عنوان شده بود.

مدارک و شواهد

در گزارش این اعدام نشانی از مدارک ارائه شده علیه آقای ح. ن. در دست نیست. آنچه مسلم است این است که مدارک علیه ایشان برای اثبات اتهام قتل کافی نبود و دادگاه با تشخیص «لوث» دستور داده تا مراسم «قسامه»* اجرا شود.

دفاعیات

از دفاعیات آقای ح. ن. اطلاعی در دست نیست.

حکم

قضات دادگاه با توجه به فقدان مدارک علیه آقای ح. ن. ، برای اثبات اتهام قتل ایشان خواستار اجرای «قسامه» شدند. مطابق اطلاعات موجود ۵۰ نفر از بستگان مقتول در دادگاه سوگند خوردند که متهم مرتکب قتل شده است.

رسیدگی به این پرونده تا صدور حکم اعدام، ۱۷ سال طول کشید

در نهایت دادگاه بر اساس قانون «قسامه» آقای ح. ن. را به قصاص نفس محکوم کرد. این رأی در دیوان عالی کشور نیز تأئید شد.

در سپیده‌دم روز سه شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶ آقای ح. ن. با نظارت قضات اجرای احکام دادسرای مشهد در زندان مرکزی مشهد به دار آویخته شد.

آقای ح. ن. در زمان مرگ ۴۲ سال داشت. 

 ---------------------------------------

* قسامه به معنای قسم یادکردن گروهی از افراد است و به عنوان یکی از دلایل اثبات اتهام و یا تبرئه از اتهام جنایت (عمدی و یا غیرعمدی) در حقوق کیفری ایران پذیرفته شده است. مطابق قانون مجازات اسلامی، قسامه در مواردی اجرا می شود که جنایتی رخ داده و دلیل، مدرک و یا شاهدی برای اثبات اتهام جنایت به متهم پرونده وجود نداشته باشد، با این حال به صرف وجود قرینه یا اماره‌ای علیه متهم، برای قاضی شک ایجاد شده که جنایت توسط متهم انجام شده است؛ در اصطلاح فقهی به این حالت «لوث» گفته می شود. در صورت وجود «لوث»، قاضی مکلف است از متهم بخواهد برای رد اتهامش دلیل ارائه کند و اگر متهم دلیلی بر بی‌گناهی خودش داشته باشد تبرئه می‌شود. در غیر این صورت، شاکی می‌تواند برای اثبات انجام جنایت توسط متهم، اقامه قسامه نموده یا از متهم بخواهد برای رد اتهام از خودش، قسامه را اجرا کند. این در حالی است که اجبار متهم به ارائه دلیل برای رد اتهام و اثبات بی‌گناهی خود بر خلاف اصل برائت و ناقض حق سکوت متهم است. اصل برائت که در قانون اساسی و قانون آئین دادرسی کیفری و نیز اسناد بین‌المللی مورد پذیرش ایران به رسمیت شناخته شده مقرر می‌دارد همه‌ افراد بی‌گناه محسوب می‌شوند مگر اینکه جرم منتسب به آنها اثبات شود. متهم برای اثبات بی‌گناهی خویش لازم نیست دلیل بیاورد و این وظیفه‌‌ مقام تعقیب‌کننده (دادستان و یا شاکی خصوصی) است که با ارائه‌ شواهد و مدارک کافی اتهام انتسابی به متهم را اثبات کند. حق سکوت نیز یکی از حقوق دفاعی متهم است و به او این حق را می‌دهد که از پاسخ دادن به سوالات در مورد اتهام انتسابی خودداری کند و این سکوت نباید دلیل یا نشانه مجرمیت یا بی‌‌گناهی او تلقی شود.

برای اثبات قتل عمدی با قسامه، سوگند ۵۰ مرد از خویشاوندان و بستگان شاکی لازم است. برای رد اتهام قتل عمد نیز ۵۰ مرد از خویشان و بستگان متهم باید بر بی‌گناهی او قسم یاد کنند. در صورتی که تعداد خویشان و بستگان متهم کمتر از ۵۰ نفر باشند، متهم می تواند به تعداد قسم‌های باقیمانده تا حدنصاب، قسم‌ بخورد. در اثبات قتل عمدی، امکان تکرار قسم برای شاکی وجود ندارد.

همچنین لازم نیست کسانی که قسم می‌خورند شاهد ارتکاب جنایت باشند و علم آنها به آنچه بر آن سوگند یاد می‌کنند، کافی است.

در فقه حنفی، قسامه تنها برای نفی اتهام از متهم قابل انجام است و شاکی نمی تواند برای اثبات اتهام جنایت به متهم از آن استفاده کند. در حالی که در فقه شیعه، در مرحله اول قسامه برای اثبات اتهام متهم از سوی شاکی انجام می‌شود و چنانچه شاکی از انجام قسامه خودداری کرده و از متهم اجرای قسامه را درخواست کند، متهم می‌تواند برای رد اتهام خود، قسامه را اجرا نماید.

 

تصحیح و یا تکمیل کنید