بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

محمد علی فرزام

درباره

ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: نامعلوم

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۹ مرداد ۱۳۵۹
محل: زندان اوين، تهران، استان تهران، ايران
نحوه کشته‌شدن: تيرباران
اتهامات: توطئه برای براندازی جمهوری اسلامی

ملاحظات

خبر اعدام آقای محمد علی فرزام و ١٠ نفر دیگر در روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ٩ مرداد ١٣٥٩ به چاپ رسید. پرونده این فرد در ارتباط با طرح کودتای نافرجام معروف به نوژه بود.

در تاریخ ١٦ تیر ١٣٥٩، مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردند که یک شبکه متشکل از افراد نظامی و غیرنظامی که قصد براندازی جمهوری اسلامی از طریق کودتا را داشته کشف و خنثی شده است. متعاقبا، بیش از ٦٠ نفر نظامی و غیرنظامی در شهرهای مختلف ایران ظرف مدت یک ماه به جوخه های اعدام سپرده شدند. اکثر نظامیان این گروه هنوزمشمول پاکسازی ارتش پس از سقوط نظام شاهنشاهی نشده و در ارتش مشغول خدمت بودند.

دو ماه بعد، سازمان نقاب طی اطلاعیه ای مسئولیت اقدام به"قیام" را پذیرفت. این سازمان اذعان داشت که "راه مصدق راه مردم و بختیار پیشوای راستین آن است": "ما قیام کرده ایم تا به این نفرین (رژیم جمهوری اسلامی) پایان دهیم و تصدی امور مملکتمان را به شاگرد وفادار مصدق، شاپور بختیار، واگذاریم." (ایران: در دفاع از حقوق بشر؛ سازمان مقاومت ملی ایران؛ پاریس؛ ١٩٨٠)

نورالدین کیانوری، رهبر حزب توده (از سازمان های طرفدار اتحاد جماهیر شوروی)، در مقاله ای ( ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸، وبسایت راه توده ) یادآوری کرد که کودتای نوژه توسط سازمان نظامی آن حزب، که با مقامات جمهوری اسلامی همکاری می کرد، کشف و "خنثی" شد.

دستگیری و بازداشت

اطلاعی در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت این متهم در دست نیست.

دادگاه

در مورد دادگاه آقای فرزام اطلاعی در دست نیست.

اتهامات

به غیر از اتهام کلی شرکت در طرح کودتایی که هیچگاه عملی نشد، در این مورد اطلاع مشخصی در دست نیست.

در کیفرخواست مورخ ٢٧/٤/١٣٥٩ دادستان (چاپ شده در روزنامه های جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی مورخ ٢٨ تیر ١٣٥٩) درباره برخی دیگر از شرکت کنندگان در طرح همین کودتا آمده است: "این وابستگان رژیم پلید نظام پوسیده و ارتجاعی شاهی و امپریالیسم خونخوار و جهانخوار آمریکا و دست نشاندگان آن می خواستند برای ملت ایران سوسیال دموکراسی آمریکایی را به ارمغان بیاورند و بعد از دو سال اختناق مطلق و حکومت نظامی، سلطنت را به رفراندوم بگذارند."

در این کیفرخواست تاکید شده که "اين توطئه يک واقعه مجرد نيست که از آن بتوان در سطور يک کيفر خواست سخن گفت و اين توطئه گران را نميتوان متهمين عادي تلقي کرد، اينان مجرميني هستند که حقيقت و شرافت و عزت بازيافته يک امت از بند رسته را به مسخره گرفته اند با توجه به مراتب فوق و با امعان نظر به آيات کريمه قرآن در مورد مجازات "ياغي" بر حکومت اسلامي صدور حکم شرعي مورد استدعاست."

مدارک و شواهد

در گزارش این اعدام نشانی از مدارک ارائه شده علیه متهم نیست.

دفاعیات

از دفاعیات متهم اطلاعی در دست نیست.

حکم

دادگاه انقلاب ارتش آقای فرزام را به اعدام محکوم کرد. حکم صادره سحرگاه در محوطه زندان اوین به اجرا در آمد.

تصحیح و یا تکمیل کنید