بنیاد عبدالرحمن برومند

آیین بهایی که در سال ۱۲۲۳ بنیان‌گذاری شد، از همان آغاز در ایران با آزار و اذیت مستمر و شدید مواجه بوده است؛ آزارهایی که با خشونت، تبعیض و محرومیت نظام‌مند از حقوق اساسی همراه بوده‌اند. در ابتدا، بهاییان قربانی خشونت‌های جمعی و اشکال مختلف سرکوب مورد حمایت حکومت بودند؛ روندی که پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ تشدید شد. حکومت جدید جامعه بهایی را تهدیدی عقیدتی و ایدئولوژیک تلقی می‌کرد و با تکیه بر آموزه ولایت فقیه، سیاست‌های طرد و حذف را تقویت نمود؛ سیاست‌هایی که جایی برای تنوع دینی باقی نمی‌گذاشتند.

خشونت حکومتی علیه بهاییان اشکال گوناگونی به خود گرفته است؛ از اعدام، ناپدیدسازی قهری، شکنجه و آزار جسمی گرفته تا تخریب اموال، از جمله خانه‌ها، کسب‌وکارها و گورستان‌ها. صدها ملک متعلق به بهاییان مصادره شده و بسیاری از خانواده‌ها را بدون امکان دادخواهی و با آسیب‌های روانی ماندگار رها کرده است.

علاوه بر خشونت فیزیکی، بهاییان در ایران با تبعیض ساختاری و فرهنگی نیز روبه‌رو هستند. قانون اساسی جمهوری اسلامی، بهاییان را در زمره اقلیت‌های دینی به رسمیت‌شناخته‌شده قرار نمی‌دهد و در نتیجه آنان از حقوق بنیادینی چون آموزش، اشتغال و مالکیت محروم می‌شوند. همچنین، یادداشتی محرمانه در سال ۱۳۷۰ سیاست‌هایی را به‌طور رسمی تثبیت کرد که هدف آن محدود کردن پیشرفت اجتماعی و اقتصادی بهاییان بود. در سال‌های اخیر نیز از ثبت رسمی ازدواج بهاییان جلوگیری شده که مشکلات حقوقی گسترده‌ای در زمینه خانواده و ارث ایجاد کرده است.

در عرصه فرهنگی، حکومت از طریق تبلیغات و انتشار اطلاعات نادرست، احساسات ضدبهایی را ترویج می‌کند و بهاییان را به‌عنوان عوامل بیگانه یا افرادی فاقد صلاحیت اخلاقی معرفی می‌نماید. این روایت در مواد آموزشی نیز بازتاب یافته و زمینه‌ساز تبعیض در میان دانش‌آموزان و معلمان شده است. با این حال، نشانه‌هایی از مقاومت در برابر این روایت‌ها در میان جامعه ایران دیده می‌شود و برخی شهروندان حمایت خود را از جامعه بهایی ابراز کرده‌اند.

بر اساس حقوق بین‌الملل، این اقدامات نظام‌مند علیه بهاییان می‌تواند مصداق جنایت علیه بشریت، از جمله قتل و آزار و اذیت، تلقی شود؛ هرچند از منظر حقوقی به آستانه تعریف نسل‌کشی نمی‌رسد. با وجود آنکه ایران عضو اساسنامه رم نیست، اصل صلاحیت جهانی این امکان را فراهم می‌کند که سایر کشورها در مواردی نسبت به تعقیب و محاکمه عاملان اقدام کنند. از این رو، وضعیت بهاییان در ایران همچنان موضوعی نگران‌کننده و مورد توجه جامعه بین‌المللی است.

متن کامل این گزارش را در فورمت پی‌دی‌اف بخوانید.