بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

نورانیه یارشاطر

درباره

سن: ۵۸
ملیت: ايران
مذهب: بهائی
وضعیت تأهل: مجرد

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۱ بهمن ۱۳۵۹
محل: تهران، استان تهران، ايران
نحوه کشته‌شدن: قتل با سلاح سرد

ملاحظات

اطلاعات در خصوص اعدام فراقضایی خانم نورانیه (نورا) یارشاطر فرزند روحانیه و هاشم، از وبسایت‌های خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران (۴ تیر  ١٣٩٩)، فیس بوک کتایون تقی‌زاده (۴ اسفند ١٣٩٩)، کیهان لندن (۴ شهریور ١٣٩٧)، ویکی پدیا - احسان یارشاطر و یادنامه‌های خانم ماه مهر گلستانه و دکتر سیروس توفیق در باره خانم یارشاطر جمع‌آوری شده است.

خانم یارشاطر، ۵٩ ساله در یک خانواده‌ی بهائی اهل کاشان در همدان متولد شد. پدر او بازرگان بود و مادرش روحانیه میثاقیه بود که از او بعنوان زنی مترقی یاد می‌شود. خانم یار شاطر سه برادر داشت و یکی از برادرانش آقای احسان یارشاطر است که به زبان وادبیات فارسی علاقه داشت. تدوین دانشنامه ایرانیکا و بنیاد مرکز ایران شناسی از فعالیت های برادر خانم یارشاطر بشمار می روند. 

براساس اطلاعات موجود، خانم یارشاطر در کودکی پدر و مادر خود را از دست داد. او و برادر کوچکش تحت سرپرستی مادربزرگشان، جهان خانم میثاقیه قرار گرفتند. خانم یارشاطر در مدرسه تربیت بهائیان در تهران به تحصیل پرداخت. او در آغاز جوانی با آقای روح الله متوجه ازدواج کرد اما بعد از مدتی از او جدا شد. حاصل این ازدواج دو پسر بود. او زبان انگلیسی می‌دانست و مدتی در بنگاه ترجمه و نشر کتاب بنیاد پهلوی مشغول به کار شد. خانم یارشاطر به دلیل بهائی بودن زندگی راحتی در ایران نداشت. او «به خاطر اعتقاد به آئین بهائی مورد آزار و تبعیض قرار می گرفت، اغلب با دشنام و توهین همسایگان متعصب مواجه بود و دو بار عمدا با اتومبیل به او زدند.» (خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران)

خانم نورانیه یارشاطر یکی از ٢٠٦ نفری است که نامش در گزارش سال ١٩٩٩ جامعه جهانی بهائی منتشر شده. این گزارش تحت عنوان طرح مخفیانه ایران برای نابودی یک جامعه مذهبی که در مورد آزار اعضای جامعه بهائیان ایران در جمهوری اسلامی است لیستی از بهائیانی که از سال ١٣٥٧ کشته شده اند در بر دارد.

وضعیت بهائیان در جمهوری اسلامی

جمهوری اسلامی جامعه بهائیان ایران را (که با حدود سیصد هزار عضو در سال ۱٣۵٧، [۱] یکی از پر‌شمارترین اقلیت‌های مذهبی کشور است) به صورت مداوم و سیستماتیک تحت آزار و سرکوب قرار داده و بهائیان را از اساسی‌ترین حقوق بشر محرومشان کرده است. قانون اساسی دین بهائی را به رسمیت نمی‌شناسد و مقامات کشور، این دین را الحادی تلقی می‌کنند.  در نتیجه بهائیان از حقوق رسمی یک اقلیت مذهبی برخوردار نیستند. آنها نمی‌توانند مذهب‌شان را آشکار کنند و یا مراسم مذهبی خود را به جا آورند. آنان از هرگونه فعالیت در عرصه عمومی منع شدند  شده‌ و حقوق سیاسی، اجتماعی و اقتصادی‌شان به طور مدام نقض می‌شود بهائیان از حق تحصیل و به ویژه تحصیلات عالی و حق اشتغال در ادارات دولتی یا وابسته به دولت محرومند. آنها حتی برای تصاحب و مدیریت مشاغل آزاد هم امنیت ندارند و در موارد بسیاری محل کسب و کار آنها یا مورد هجوم افراد و گروه‌های وابسته به دولت قرارمی‌گیرند یا اینکه به خاطر امتناع از کار در روزهای مقدس دینی از سوی دولت پلمپ می‌شوند. حکومت ایران بهائیان را به طور مداوم و به بهانه‌های واهی بازداشت می‌کنند. [۲]  

 بهائی‌ستیزی در ایران محدود به دوران حکومت جمهوری اسلامی نیست اما در دوران این حکومت شدت گرفت و نهادینه شد. در آستانه نیز طرفداران آیت‌الله خمینی به منازل و محل‌های کسب و کار حمله می‌کردند و در برخی موارد به قتل  بهائیان دست زدند.

آیت‌اللّه خمینی  در آستانه بازگشت از فرانسه به ایران  در پاسخ به پرسشی درباره‌ی آزادی سیاسی یا دینی بهائیان تحت حاکمیت دولت اسلامی چنین گفت: «آنها یک حزب سیاسی هستند؛ مضرّند. مقبول نخواهند بود». مصاحبه‌کننده سوال دیگری کرد: «آیا برای انجام شعائر دینی خود آزادی خواهند داشت؟» آیت‌اللّه جواب داد: «نه». خمینی پیشتر هم در سخنرانی‌های جداگانه‌ای از «خطر بهائیان برای رژیم شاه، اسلام، وحدت ملی، و امنیت ملی سخن می‌گفت.» (وبسایت آسو، ۱۴ مهر ۱۳۹۴)

مرگ خانم نورانیه یارشاطر 

خانم یارشاطر در روز ٢١ بهمن ١٣۵٩ به دست فرد یا افراد ناشناسی در خانه‌اش به قتل رسید. رگ دست و گلوی او با چاقوی آشپزخانه بریده شده بود.

براساس اطلاعات موجود، برادر خانم یارشاطر پیکر او را چند روز بعد از قتل در خانه‌اش پیدا کرد. خانم یارشاطر در زمان وقوع قتل در خانه تنها بود. (خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران)

روزنامه کیهان لندن اعدام فراقضایی خانم یارشاطر را به دلیل فعالیت‌های برادر وی نسبت می‌دهد: «جمهوری اسلامی از نخستین روزها کمر به دشمنی با دکتر یارشاطر و مجاهدات او در زمینه فرهنگ و زبان ایران بست. دکتر یارشاطر نه تنها شهرت به بهائی بودن داشت بلکه برای جاودانی ساختن فرهنگ و زبان ایران می‌کوشید و این هر دو در تضاد کامل با خواسته‌های انقلابیون مسلمان بود. نخستین ضربه به دکتر یارشاطر قتل خواهر او نورانیه خانم یارشاطر در تهران بود.» (روزنامه کیهان لندن)

واکنش مسئولان

براساس اطلاعات موجود، گزارش پلیس نشان می‌دهد، فردی با زور وارد خانه‌ی خانم یارشاطر شده است. مسئولان قتل خانم یارشاطر را پیگیری نکردند. (خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران)

واکنش خانواده

پیگیری برادر وی در رابطه با قتل خواهرش و پیداکردن قاتل به جایی نرسید و ماموران حکومت به این قتل و یافتن قاتل وی ترتیب اثر ندادند. (خانه اسناد بهائی ستیزی در ایران)

------------------------------

۱) «مرگ تدریجی بهائیان ایران» نوشته‌ی ریچارد ن. اوستلینگ، مجله تایم به تاریخ ٢۰ فوریه ۱٩٨۴؛ و «تضییقات بهائیان ایران ۱۹٨۴־۱٨۴۴» نوشته‌ی داگلاس مارتین، پژوهش بهائی جلد ١٣/١۲ چاپ سال ۱۹٨۴، ص ۳. تعداد جمعیت فعلی بهائیان در ایران مشخص نیست.
۲) در قوانین کیفری ایران برای بهائیان هیچ حقی پیش‌بینی نشده است و آنان همواره در معرض سوءاستفاده و اعمال خشونت قرار دارند. چنانچه قربانی آزار و حمله شوند و مورد سرکوب قرار‌گیرند یا به قتل برسند، دادگاهی برای آنها حق تظلم و دادخواهی قائل نیست. مقامات قضایی ایران با استناد به فتوا‌ی بعضی مراجع تقلید که به موازات مجلس از منابع قانون گذاری محسوب می‌شوند، بهائیان را در زمره‌ مرتدین که تحت حمایت قانون نیستند قرار می‌دهند. یکی از این مراجع، آیت‌الله روح‌‌‌‌الله خمینی است که برای جرم ارتداد حکم اعدام تعیین کرده است و اعلام کرده که یک مسلمان نباید به جرم کشتن مرتد اعدام شود.

تصحیح و یا تکمیل کنید