مشخصات

سن —

ملیت ايراني

مذهب احتمال قوي اسلام

وضعیت خانوادگی —

تحصیلات مدرک دانشگاهي

شغل نیروهای مسلح

مرتبه و موقعیت افسر بازنشسته ارتش درجه سرتیپ، فرمانده سابق پایگاه یکم شکاری مهر آباد

مورد حقوقی

تاریخ اعدام ۲۸ تیر ۱۳۵۹

محل زندان اوين، تهران, ايران

نحوه اعدام تيرباران

اتهامات توطئه براي براندازي جمهوري اسلامي

ملاحظات

خبر اعدام سرتيپ خلبان آیت محققی و چهار تن دیگر در روزنامه های انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی مورخ ٢٩ تیر ١٣٥٩ به چاپ رسید. پرونده سر تیپ محققی در ارتباط با طرح کودتای نافرجام معروف به نوژه بود.

در تاریخ ١٦ تیر ١٣٥٩، مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردند که یک شبکه متشکل از افراد نظامی و غیرنظامی که قصد براندازی جمهوری اسلامی از طریق کودتا را داشته کشف و خنثی شده است. متعاقبا، بیش از ٦٠ نفر نظامی و غیرنظامی در شهرهای مختلف ایران ظرف مدت یک ماه به جوخه های اعدام سپرده شدند. اکثر نظامیان این گروه هنوزمشمول پاکسازی ارتش پس از سقوط نظام شاهنشاهی نشده و در ارتش مشغول خدمت بودند.

دو ماه بعد، سازمان نقاب طی اطلاعیه ای مسئولیت اقدام به"قیام" را پذیرفت. این سازمان اذعان داشت که "راه مصدق راه مردم و بختیار پیشوای راستین آن است": "ما قیام کرده ایم تا به این نفرین (رژیم جمهوری اسلامی) پایان دهیم و تصدی امور مملکتمان را به شاگرد وفادار مصدق، شاپور بختیار، واگذاریم." (ایران: در دفاع از حقوق بشر؛ سازمان مقاومت ملی ایران؛ پاریس؛ ١٩٨٠)

نورالدین کیانوری، رهبر حزب توده (از سازمان های طرفدار اتحاد جماهیر شوروی)، در مقاله ای ( ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸، وبسایت راه توده ) یادآوری کرد که کودتای نوژه توسط سازمان نظامی آن حزب، که با مقامات جمهوری اسلامی همکاری می کرد، کشف و "خنثی" شد.

دستگیری و بازداشت

اطلاعی در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت این متهم در دست نیست.

دادگاه

محاکمه سرتیپ محققی در دادگاه انقلاب اسلامي ارتش که در محل زندان اوين تشکيل شده بود از ساعت ٩ صبح تا ٤ و نیم بعدازظهر به طول انجامید. با پايان گرفتن جلسه دادرسي، دادگاه به مدت یک ساعت وارد شور شد.

اتهامات

بر اساس کيفر خواست صادره از طرف دادستاني، سرتیپ محققی و دیگر متهمان به طور دسته جمعی به "طراحي و شرکت در کودتاي نافرجام پنجشنبه شب مورخ ١٨/٤/١٣٥٩ عليه جمهوري اسلامي ايران" و به عنوان "ياغي بر حکومت اسلام" متهم شدند.

درقسمت "خلاصه جریان پرونده" این کیفرخواست آمده است: "این وابستگان رژیم پلید و نظام پوسیده و ارتجاعی شاهی و امپریالیسم خونخوار و جهانخوار آمریکا و دست نشاندگان آن {تصمیم داشتند} برای این از بند رسته "سوسیال دموکراسی آمریکایی" را به ارمغان بیاورند و بعد از دو سال اختناق مطلق و حکومت نظامی، سلطنت را به رفراندوم بگذارند {...}. {...} آن داستان غم انگیز که بر ما گذشت و سپس مجددا نظر ملت قهرمان ایران را جویا شدن. به راستی که به فرموده چهارمین اماممان حضرت امام زین العابدین (ع) سپاس خداوند را که دشمنان ما را از بین احمقها برگزیده است."

مدارک و شواهد

کیفرخواست دادستان موارد زیر را به عنوان دلايل اتهام ذکر کرد:

"اقارير صريح متهمين مبني بر: الف: سبق تصميم و طراحي توطئه کودتا به منظور واژگون نمودن حکومت جمهوري اسلامي ايران؛ ب: آماده نمودن ٣٥ الي٥٠ فروند هواپيما جهت اجراي عمليات و بمباران نمودن مناطق مختلف و پر جمعيت شهرها ؛ ج: بازگرداندن بختيار خائن، در صورت پيروزي طرح؛ د: آماده نمودن اعلاميه هاي چاپي جهت پخش بر روي شهر ها در صورت پيروزي صرح توطئه و تهديد به سرکوب نمودن هر گونه مقاومت مردم؛ ه: طرح تصرف مراکز عامل نظامي و فرودگاه مهر آباد و راديو تلويزيون"

"گزارشهاي ضميمه پرونده از جانب سپاه پاسداران انقلاب اسلامي"

"اظهارات هر يک از متهمين در رابطه با متهمين ديگر"

"وجود قرائن و شواهد و امارات موجود در پرونده"

دفاعیات

از دفاعیات متهم اطلاعی در دست نیست.

حکم

کیفرخواست دادستان به این صورت خاتمه یافت: "توضيح لازم اينکه اين توطئه يک واقعه مجرد نيست که از آن بتوان در سطور يک کيفر خواست سخن گفت و اين توطئه گران را نميتوان متهمين عادي تلقي کرد، اينان مجرميني هستند که حقيقت و شرافت و عزت بازيافته يک امت از بند رسته را به مسخره گرفته اند با توجه به مراتب فوق و با امعان نظر به آيات کريمه قرآن در مورد مجازات ياغي بر حکومت اسلامي صدور حکم شرعي مورد استدعاست."

سرتیپ محققی به مرگ محکوم شد. راي صادره نيمه شب، در فاصله چند ساعت پس از صدور، در همان مکان محاکمه به اجرا در آمد.