مشخصات

سن —

ملیت ايراني

مذهب احتمال قوي اسلام

وضعیت خانوادگی —

تحصیلات مدرک دانشگاهي

شغل تدريس

مرتبه و موقعیت —

مورد حقوقی

تاریخ اعدام ۳۰ مرداد ۱۳۵۸

محل پاوه, ايران

نحوه اعدام تيرباران

اتهامات قیام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی; محاربه با خدا، رسول خدا و نايب امام زمان; مفسد في الارض

ملاحظات

خبر اعدام آقای بهمن عزتی و ٨ نفر دیگر در روزنامه کیهان مورخ ٣٠ مرداد ١٣٥٨ گزارش شد. اطلاعات این مورد توسط بنیاد برومند از کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، کتاب "ایام انزوا" نوشته آیت‌الله خلخالی، روزنامه کیهان، مقاله "مرگ صادق خلخالی" نوشته منصور بلوری (سایت اخبار روز، ٩ آذر ١٣٨٢)، پرونده "قتل در میکونوس" چاپ مرکز اسناد حقوق بشر ایران، و فرم الکترونیکی فرستاده شده به این بنیاد اخذ شده است. آقای عزتی از حزب دمکرات کردستان ودارای لیسانس ادبیات از دانشگاه تهران بود و در دبیرستان تدریس می‌کرد.

اعدام آقای عزتی از موج اعدامهایی بود که برای مبارزه با "ضد انقلاب" در کردستان صورت گرفت. درپی مذاکرات حزب دمکرات کردستان ايران و مهدی بازرگان نخست وزير دولت موقت، درگیریهایی شدید و گاه مسلحانه بین سپاه پاسداران و پیشمرگان (قوای مسلح حزب دمکرات کردستان) به خصوص در شهرهای سنندج و پاوه رخ داد که به اختلافات بالاگیرنده بین دولت مرکزی شیعه و استان عمدتاً سنی نشین کردستان در مورد حقوق و نقش اقلیتها در تدوین قانون اساسی، تعیین مذهب شیعه به عنوان دین رسمی کشور، و مخصوصا مساله خودمختاری کردستان مربوط می‌شد.

به دنبال این درگیریها که به تلفاتی چند منجر شدند، آیت الله خمینی در فرمان ٢٧ مرداد ١٣٥٨ به نیروهای نظامی و انتظامی دستور داد "به سوی پاوه رفته و غائله را ختم کنند..." در همان فرمان وی برای تشویق به شدت عمل، قوای انتظامی را نیز تهدید کرد: "اگر با توپها و تانکها و قوای مجهز با ٢٤ ساعت دیگر حرکت به سوی پاوه نشود، من همه را مسئول می‌دانم... و در صورتی که تخلف از این دستور نمایند، با آنان عمل انقلابی می‌کنم" (کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، صفحه ٢٨٥). روز ٢٨ مرداد، آیت الله خمینی حزب دمکرات کردستان را "غیر رسمی و غیر قانونی" اعلام کرد و آن را "حزب شیطان" خواند. وی اشاره کرد که برخی از این "مخالفان اسلام" با جمهوری اسلامی مخالفت کرده و رفراندم [١٢ فروردین] را تحریم کردند" (همان، صفحه ٣١١).

به دستورخمینی، آیت الله صادق خلخالی عازم غرب ایران شد و در مصاحبه‌ای با خبر نگار روزنامه اطلاعات اظهار داشت: "من به تمام مناطق کردستان سر خواهم زد و... تمام کسانی که در این توطئه خونین دست داشته‌اند را دستگیر و به سزای اعمالشان خواهم رساند" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). بر اساس گزارش منصور بلوری، حداقل ٥٨ شهروند کرد ظرف ١٠ روز توسط حجت الاسلام صادق خلخالی اعدام شدند. اعدامهای دسته جمعی و نبرد سخت مسلحانه تا ماه‌ها در منطقه ادامه داشت.

دستگیری و بازداشت

بر اساس نوشته های آیت الله خلخالی، آقای عزتی دراطراف بیمارستان پاوه توسط پاسداران دستگیر شده بود. این که آیا وی و دیگر قربانیان قبل از اعدام با خانواده‌شان ملاقاتی داشتند یا نه دانسته نیست. اما از اظهارات محمد علی رازی‌زاده، حاکم شرع کرمانشاه، این طور به نظر می‌رسد که مسئولین خانواده‌ها را از تلاش برای دیدن زندانیان منع می‌کردند: "از خانواده‌ها درخواست می‌کنم که مواظب رفتار و اعمال غیرانقلابی فرزندان خود باشند و این همه در تعقیب زندانیان و بازداشت شدگان نیایند و اجازه دهند دادگاه انقلابی کار خود را انجام دهد" (روزنامه کیهان، ١ شهریور ١٣٥٨، ص ٣).

دادگاه

به نوشته روزنامه کیهان: "آیت الله صادق خلخالی... پس از بازدید از کلیه مناطق خسارت دیده شهر از جمله بیمارستانی که توسط مهاجمین به وضع دلخراشی تخریب شده... به بررسی پرونده مجرمین این حادثه پرداخت و پس از ١٤ ساعت شور و رسیدگی" ٩ نفر را، از جمله آقای بهمن عزتی، به اعدام محکوم کرد (روزنامه کیهان ٣٠ مرداد ١٣٥٨، صفحه ٢). آیت الله خلخالی این جلسه را "یک دادگاه انقلابی صحرایی" نامید (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٥). محمد علی رازی زاده، "شایعاتی در مورد اعدام بدون محاکمه چپی‌ها" را تکذیب کرد (روزنامه کیهان، ١ شهریور ١٣٥٨، ص ٣).

اتهامات

آیت الله خلخالی می‌نویسد که آقای بهمن عزتی یکی "از عوامل کشتار پاسداران در بیمارستان پاوه" بوده است (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦).

مدارک و شواهد

آیت الله خلخالی در کتاب خاطرات خود می نویسد: "کلیه اعدام شدگان... در بازجویی اعتراف کردند که در حمله مسلحانه به پاوه دست داشته اند" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). سازمانهای بین المللی حقوق بشر بارها دولت جمهوری اسلامی ایران را به خاطر اعمال سیستماتیک شکنجه‌های شدید و استفاده از سلولهای انفرادی جهت گرفتن اعتراف از زندانیان محکوم کرده اند و صحت اعترافاتی را، که تحت فشار از متهمان گرفته شده است، مورد پرسش قرار داده‌اند.

دفاعیات

طبق نوشته‌های آیت الله خلخالی، آقای بهمن عزتی تا "آخرین نفس نیز از مرام خود دفاع می‌کرد" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦).

حکم

آیت الله خلخالی آقای بهمن عزتی را به مرگ محکوم کرد. وی آقای عزتی و دیگر زندانیان را "مفسدین فی الارض و محارب با خدا و رسول خدا" شناخت (روزنامه کیهان ٣٠ مرداد ١٣٥٨، صفحه ٢). بر اساس نوشته‌های آیت الله خلخالی، تعدادی از علما و مردم پاوه به نزد وی آمدند و درخواست کردند که دستور عفو صادر کند. وی پاسخ داد: "عفو فقط از رهبر انقلاب... باید صادر شود" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٧). آقای بهمن عزتی ساعت ٦ بامداد ٣٠ مرداد ١٣٥٨ در همان محل درگیری که پاسداران در آنجا کشته شده بودند، تیر باران شد.